Wandel door handel

Hoe de wereld werkt zien we nu. Lange tijd dachten we dat de wereld werkte door te dealen. Je hebt wel gezag nodig maar kunt dat pas verzilveren als je ietsie zakt en iets afdoet van je inzet. Ook met terroristen moet je dealen, je hebt geen keus. Dilemma's waren bedoeld om ons met onze hersens in te schakelen in de enig mogelijke keus die dus geen keus was. Ook dachten we dat we met zachte gesprekken van onderop konden doordringen tot de haviken.

Toen moesten we leren dat hele bevolkingsstammen hun leiders napraatten al dachten we dat ze het puur uit angst deden. Leiders praatten onze zachte krachten na die zeiden dat je alles van veel kanten kunt bekijken. De bevolkingsstammen hoefden niet meer te worden overtuigd omdat ze in de nevels werden getrokken. Het was voldoende dat ze zeiden wat ze zeiden en wat er gezegd werd. Niet dat het waar was of dat ze het geloofden, maar zo kon je het ook bekijken.

Italië, Rusland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, China natuurlijk en ook hele bevolkingsstammen in landen zoals Nederland waar zachte krachten hard zijn gaan praten, ook dit was globalisering. De avantgarde is Rusland. Het exporteert de nevels naar het Westen en wij denken mede daardoor nog steeds dat we ermee moeten dealen. Journalist Catherine Bolton legt uit hoe Rusland werkt in onze deals. Eigenlijk het oude verdeel en heers. En dan zegt ze omineus dat dit is hoe de wereld werkt.

De lijntjes kort

Alles bladdert. Bij ons ook, maar een frisse badkamer is in de maak. Als de dure klussers klaar zijn stoppen we de gaten, strijken de boel glad en verf erover. Anders is het met mijn geboortekamer Heerlen Noord. De radio liet bewoners aan het woord die blij waren met een dak. Goed, de regenpijp functioneerde niet meer en de badkamer bladderde.

Gelukkig is de minister komen kijken. In de buurt wandelt de ex-fractieleider om de boel scherp in beeld te krijgen. De ex-partijleider zet er zijn schouders onder. Hij weet hoe het is, ook zijn geboortehuis staat daar. De mensen hebben weer hoop. De minister zegt dat hij zelf niets kan doen, hij is afhankelijk van de Kamer. Maar ze hoeven maar te bellen. Overigens moeten de gemeenten dertig procent sociale huur bouwen. Ook als het niet kan. Streven is hopen.

Wat was het vroeger mooi als Heerlen op het nieuws kwam. Genoemd worden met een harde g. Heel Holland was de Olympus hoog en ver. Maar zo vertrouwd. Mijn vader hing aan het snoer en praatte zo hard dat ze het in Den Haag konden horen. Weg onze schroom. En toen al daalden de goden af. Joop den Uyl kwam persoonlijk in onze schouwburg uitleggen dat de mijnen sloten maar alles op alles zou worden gezet. En mijn vader heeft Ruud Lubbers nog persoonlijk de hand geschud.

De adviezen

Anton, eigenlijk zou je weer een nieuwe blogserie moeten starten. Ik vind dat bladder dit niet bijzonder inspirerend. Iedereen bladdert wat af, maar dat gebeurt toch al. We willen graag wat tegenwicht. Je zou de lat wat hoger kunnen leggen. Wat als je de adviezen van je vrienden eens zou opschrijven? Ik zie dan een dialogisch moment in je blogs komen wat er nu nog niet echt in zit. En wat ik ook mis is iets van belofte. Adviezen hoeven niet te kloppen, maar alleen al door hun vorm bevatten ze belofte.

Het eerste wat ik tegen je zou willen zeggen is: kill your darlings! Ik heb nog niet iets van je gelezen, maar je zegt me dat je graag dingen verwerkt in blogs. Te veel mensen schrijven iets waarvan ze denken dat het meteen al waarde heeft, alleen al omdat het zo spontaan is, of omdat het hun leven is. Nou, dat leven trap ik graag in de hoek. Killen is echt mijn ding. Het mooiste kun je bereiken als je ook nog je darlings killt. Denk aan Polycrates en zijn ring. De ring was echt zijn ding. We maken dingen kapot omdat we ervan houden.

En dan heb ik nog een tweede advies voor je. Je zet alles meteen op internet en je stuurt het naar je vrienden. Dat zijn er niet veel. Je kunt een veel groter publiek bereiken als je je teksten opstuurt naar een uitgever. Die bereikt veel meer mensen dan jij in je eentje ooit voor elkaar krijgt! Echt, jouw teksten zijn de moeite waard om te publiceren. Je doet jezelf te kort. Jouw vrienden, jouw zogenaamde adressanten, ik ken ze niet. Ze zijn onzichtbaar en vergeten, als ze jouw blogs al lezen. Ze liken je maar je weet wat dat betekent want dat doe je zelf ook bij hen. Neem jezelf serieus en besteed eens wat zorg aan je teksten. En niet te vergeten, neem ook je lezers serieus. Neem mij eindelijk eens serieus.

Er is toekomst, nog wel

Help mijn man is blogger! Zo zal het gaan wanneer we echt tot het inzicht komen dat we klussers hard nodig hebben. Nu nog denken we dat kinderen manager moeten worden en literatuur moeten lezen. Wij zijn geen manager geworden en we lezen ook niet zo makkelijk meer literatuur. Maar er moet toekomst zijn. Daarom hebben we kinderen en die kinderen moeten manager worden en literatuur lezen. De klussers vermaken ons nog op tv, in de reclame zien we nog dat we het gewoon zelf kunnen, al wordt het dan wat scheef.

Nel mezzo del cammin di nostra vita... Eerst dachten we nog dat de verbouwing van de badkamer drie weken zou duren, nu blijkt het vier weken. Met man en macht wordt gewerkt, ook op feestdagen. In de gestuukte ruimte staat een kacheltje om de boel te drogen. De plot is Dante. Eerst de hel van het gehak, dan het vagevuur van het gesmeer, ten slotte de hemel der tegels met de spiegel waar we ons van aangezicht tot aangezicht zullen zien.

De geestelijke weg begint altijd bij de vloer. We laten de tegeltjes liggen van onze voorgangers, de nieuwe komen erbovenop. Er wordt spul over gesmeerd dat door de zijkant naar de keuken druipt. De klussers doen meer dan construeren en pech hebben met boren in beton, ze herstellen ook de bijkomende schade. Ze communiceren en houden rekening met het kinderslaapje van de buren. Ik vertel wat ze doen, nee niet als manager en ook niet in literatuur. Ik schrijf dit blogje in drie episoden.

Muziek der sferen

Mannen die pianospelen is een misverstand. Het is ergens wel begrijpelijk. Je dirigeert en bent gehecht aan controle over details. Je buigt de klank zodat het flonkert. De lijntjes kunnen nog directer. Je kunt aan het orgel maar dan ben je onzichtbaar. Je bent midden in de mechaniek. En zo kom je uit bij de piano. Je ziet het buigen en zwaaien. Je ziet de emotie. Punt is dat je het begin ziet van de muzikale klank.

Er was zo'n man die ons 's avonds uitnodigde op zijn hotelkamer en graag Black Label met ons deelde. Hij raadde me Arthur Loesser aan met zijn studie over de sociologie van de piano. Het waren meisjes die de nieuwste hits speelden voor de gasten. De gasten konden doorpraten. Mijn vader vroeg me vroeger of ik iets wilde spelen als er gasten waren. Van die mooie achtergrondmuziek. Maar ik had net gelezen over Beethoven die de aandacht afdwong en ik was een jongen.

Je wil de uitersten bij elkaar krijgen. Muziek is achtergrond en muziek is alles. Daarom zoek je de extreme achtergrond (behang zei Satie) en de intieme gevoelsexplosie - ik luister toevallig Rachmaninov. De Ring. Kan de ring ons verbinden tot de eeuwigheid? Foute vraag omdat we door willen draaien. Nog extremer nog extremer. Tot het weer implodeert en we zachtjes neuriën of helemaal niets meer zeggen en ons begraven in de oortjes. Er klinkt nog wel overal ongehoorde muziek. 

Kijken is niet genoeg

Twijfel je wel eens? Let op, dat kan een moment van zwakte zijn. Zwakte kan realiteitsbesef zijn. Zo toon je toch weer je kracht. Het is een momentopname, en moment wil zeggen momentum. Je kunt het moment gebruiken om je krachtig te tonen, en daar zijn wij meester in, wij mensen met de lange sleep, wij nasleep van de grote rijken, wij Habsburgers. Monumentum.

Daar kun je allerlei respect voor hebben, en dat is ook weer een kracht. Eigenlijk zeg je dat je niet veel doet en ze zien dat en denken dat je iets hebt gedaan met beheersing, zelfinzicht en macht over de wereld via jezelf. Ken jezelf is ken je beperking is wijsheid. Ze kijken wel toe, zeg maar gerust potentieel iedereen. Toekijken is ook macht, al voor je toeslaat.

Blijft niets over dan kijken achter het toekijken. Waar ligt die macht of kracht, de ongeziene. Er valt niets te zien behalve wat overblijft. En behalve wat was weggevoerd. Wat was voorkomen. Wat toekomstmuziek blijft. Wat er verder nog komt na deze woorden. Waar is de kat heen die uit de boom gekeken was. Ze droomt vast wat wij niet kunnen verwoorden.

Ben ik dit

Kijken naar jezelf kan via een omweg. Loop naar de bibliotheek en ga van de glijbaan. Het is dus ook de omgeving met die belofte. Ga naar het nieuwe museum en breng je stem uit. De volgende expositie dat ben jij. Je staat voor het kunstwerk 9 seconden staat er. Gemiddeld, want in werkelijkheid sta je er korter of langer voor. Wat gebeurt er als je er inderdaad langer voor staat? Of korter? Het is aan jou, dit ben jij. Hier heb je jaren naar uitgekeken, dit is jouw museum, een volgende zal er niet zijn.

De glijbaan brengt me van de kunst hier bij mezelf. Ik heb lang gedacht dat ik schrijver was, dat deze woorden hier jou brachten bij mij. Bij Sartre las ik vroeger dat het bewustzijn een glijbaan was die me bij de dingen bracht. De dingen en ik komen elkaar tegen en we zwaaien. Zou ik een ding zijn dan zou ik moeten zeggen het ik. Ze zeggen dat ik het ik ben, en wel die hele speciale die heerst over zijn leven en zijn woorden.

Steeds moeilijker gaat me het lezen af. Al bij de eerste woorden denk ik wat zal ik ervan zeggen. Ik zie woorden, dan dus ook de vele woorden eromheen. Het zijn volgeschreven plakkertjes die om het portret van Dick Ket hangen om ons op te voeden, dus weg te voeden. We komen binnen met onze code die de zwaaideuren openen waardoor de verlaters meteen weg kunnen. We zwaaien naar de verlater in ons. Schrijven, steeds nog eentje om het af te leren.