Alles van waarde

In de ruimte is alles in de zoveelste macht. Zo lijkt het of alles meta is. Het is tweemaal, maar ook die tweemaal weer tweemaal, en... Er komt geen eind aan, of het nu in de plus of in de min zit. Je kijkt over de schouders van God die weer over jouw schouders kijkt, achter je of juist weer voor je. Terwijl je niet eens weet dat hij bestaat. Je hebt hem voor het gemak gelijkgeschakeld met het oneindige maar daarvan weet je het ook niet. Er is daar wel iets, iets waarvan je kunt bevatten dat het verder is dan het einde, en dat einde kun je ergens bevatten, maar dan dus weer dat meta.

In het klein is het evenzo, maar nu dat midden. Hoe meer meta (hoe meer macht) hoe meer midden. Daar lees ik de krant. Het is nieuws, maar dan met commentaar. Commentaar was echt het ding van de middeleeuwen. Later werd het ironie, waardoor je niet meer weet of het serieuze ding hier of daar zit, het commentaar heeft nu ook het echte ding aangetast, maar ook dus misschien weer vice versa, waardoor we die ironie toch weer hard nodig hebben.

Ik heb me er makkelijk van afgemaakt. Alles is uitgangspunt had ik gezegd, en laat mij er maar iets mee doen. Iets van maken. Het begint me te schemeren dat ik gehecht blijf aan zoiets als waarheid. Wat is waarheid? Ik zou graag teruggaan naar mijn vertrekpunt, en dan is alles goed genoeg. Echt, mensen, dat meen ik, alles heeft waarde! En dus is alles wat ik hier doe commentaar. Ja, ik wil graag commentaar leveren. Ik wil zo graag leveren. En dat commentaar weer doorstrepen. Ja, doe maar. Streep maar door, de dingen zijn goed genoeg. Je hebt dit niet gelezen.

Ik ben het complot

Het is crisis dus de redding is nabij. Ja, je hebt gelijk en ja, we hebben getekend. We gaan het ook echt uitvoeren. We zijn al begonnen. Er is al een vertrouwenwekkend persoon bezig met het inventariseren van meningsverschillen. Dat doet hij meteen al met de betrokkenen zelf. We creëren draagvlak voor de uitvoering. Hoe langer het duurt hoe zekerder het resultaat. We zijn het dus helemaal met je eens en nu alleen jij nog.

Alles draait om het midden. Zet jezelf in het centrum en je draait mee. Het gaat allemaal op rolletjes rombom. Zet jezelf aan de rand en je vloek is eer. Je was toch die marginale? Nu ben je ineens de beste stuurlui. Had je soms kritiek? Nu heb je schone handen. Het is iets procesmatigs. Jij veroordeelt de gang van zaken en die veroordeelt jou. Jij weer in hoger beroep en zij weer met een verrassende tegenzet. Geduld is waar het om draait, geduld afdwingen, creëren, trainen.

Als alles draait is alles centrum. Daar draait alles om stilstand. Daar heeft alles vat op jou en jij vat op alles. Dit is het geheim dat we delen, ons publieke geheim. Laat ik eens een complot uit de doeken doen, ons complot. We hebben niet alleen de oude man ingesteld maar ook de dwaas van de reptielen. Zo is overal complot en dus nergens. Overal en nergens, dat is het complot achter het complot. Ik zeg je dit in goed vertrouwen.

En nu het goede nieuws

Het is volbracht, zeg je bij een taak. Met het is volbracht zeg je dat het een taak was. Zeker, er is ook sprake van een takel. De zoon Gods hing aan de takel toen hij zijn zeven laatste woorden zei. En het was een nieuw begin. Dat geloven we. Hangend aan de takel is de taak voorbij en begint iets wat geen taak is. Als je taak voorbij is kan er iets beginnen. Eindelijk. Wat er kan zijn is geen taak denk je dan. Geen idee wat het je zegt, jij hebt me geen opdracht gegeven.

De oude Grieken voerden hun takel pas aan het eind in om te laten zien dat het klaar was. Een god hing aan de takel, deus ex machina zeiden de Latijnen later. Het was ook te kunstmatig om te geloven. Je wil liefst blijven dolen in dat theater. Later sprak men daarom van spektakel. Alles loopt toe op iets wat je raakt. Zodat je vergeet wat volgt. Lekker verzuipen in de duizeling, het lijden, de roes, maar dat is dus spektakel.

Ik durf gerust te zeggen dat ik zeg en wel dit. Soms dienen zich tekenen aan die je vrijgeven. Heel lang had ik gedacht dat zich taak op taak stapelde. Toen dacht ik weer vrij te zijn, toen was er weer wat en nu weer lekker niks. Wat ook speelde was dat ik dacht nog voorwaarden te kunnen stellen. Als maar dit en als maar dat. De voorwaarden nemen voor wat ze waard zijn. Je geeft de taak door omdat je je onterecht behandeld voelt. Welnu, je hoeft niets meer, je bent van je taken verlost.

 

Thuiskomen

Je hoeft niets terug te zeggen. Als je niets terugzegt kan ik altijd nog stoppen. Of rekening met je houden. Er zijn zoveel dingen uitgeprobeerd. Ik kan in de predicaten duiken zodat er mogelijk iets van waarheid ontstaat waarbij ik recht doe aan je zwijgen. Ik kan me schamen omdat ik meteen denk dat ik iets ijdels heb gezegd als jij niets terugzegt. Ik kan me verliezen in mijn woordenstroom zodat jij het over je heen kan laten gaan en daarna eventueel iets terugzegt.

Het voelt als een dronken Rus die de vlucht naar voren inzet. We laten zien, zeg ik dan, hoe wij zijn dus dan zijn we tenminste niet hypocriet. Niet zo hypocriet als jullie. Omdat we ook voor onszelf onverdraaglijk zijn hebben we bedacht dat jullie dat ook zijn. Je staat dan misschien wel in je recht maar ondertussen doe je wat God verboden heeft en zijn wij er namens God. En dus namens jullie. Wij knappen jullie vuile klussen op. Als jullie goed zijn en wij slecht zeggen we dat we niet geloven in logica. Daarom hebben we gedronken.

Als je niets terugzegt laat ik je zwijgen spreken. Ik laat het zo hard spreken dat het me overweldigt en het niet meer zoveel uitmaakt wat ik doe. Dwars door mijn woorden hoor ik mezelf en zo geef je me aan mezelf terug. Er ontstaat een kleine woestijn die bezaaid is met stenen en waar regen nog betekenis heeft. De woorden maak ik expres kaal zodat de woestijn zich een beetje thuisvoelt. Wat er overblijft is ijdele praat, zigzag en rondjes. Ik kom weer bij mijn beginpunt en dus geen meter opgeschoten.

Zonder lijn

De lijn hoef je niet vast te houden als je een hond bent. In die zin kun je vrij bewegen. Ga je de verkeerde kant op dan voel je dat vanzelf. Ik las dat houvast je meer vrijheid geeft. Denk aan de bergbeklimmer die gezekerd aan de wand zijn reikwijdte uitbreidt. Ik zoek de goede vorm en schrijf me vrij. Mijn gedachten kunnen nu alle kanten op, er zijn drie alinea's en er zit lijn in.

In het bos loopt een man met drie honden. Geen lijn te bekennen. De honden lopen kriskras en alles driedubbel. Er loopt er een het fietspad op. De man roept de hond terug. Niet schreeuwen, geen aanstellerij. De stem duurt iets langer dan de lijn maar je kunt daarin een hoger stadium bereiken. De man loopt ontspannen, misschien is hij zelfs in staat om te peinzen of te dromen. De stem die niet merkt dat hij een stem is. De niet-lijn en niet-stem die de honden bij elkaar houdt.

De hond bij mijn vriend merkt dat ik bang voor hem ben. Geen tijd om te peinzen, alleen de opmerking van mijn vader vroeger dat je niet bang moet zijn voor honden want dat merken ze. Nu heb ik weer de rust om te peinzen. Honden hebben vaak veel tijd om te peinzen. En te dromen. Dat hebben we dan dus gemeen. De stem van mijn vader bracht onrust in me teweeg. Die onrust is mijn milieu gebleven. Ik loop kriskras en alles driedubbel.

Alles ademt heen en weer

Alles voor de film denk ik als ik film aan het kijken ben. Undercover Donnie Brasco komt op bezoek bij bendelid Al Pacino op Eerste Kerstdag en moet liegen dat hij vrijgezel is. Pacino nodigt hem nogal dwingend uit om bij zijn family coq au vin te eten. Komt Donnie weer bij zijn vrouw dan gaat hij dus niet zeggen dat hij de uitnodiging niet kon weigeren want immers undercover. Hij laat het bij 'ik moest werken'. Nu kun je dus denken dat hij dit wel moest zeggen omdat anders de spanning weg is. Die vrouw reageert namelijk weer, de spanning laadt en ontlaadt zich.

Zo wekt de film voortdurend de suggestie dat er in de realiteit iets spannends aan de hand is waarvoor de film met zijn lichte overdrijvingen en suggesties de juiste taal vindt. De taal is dan toch weer een adequaat en transparant middel. Dat spannende heeft te maken met die Italiaanse en Franse inslag van de immigranten in New York. Coq au vin, die geweldige solidariteit, het geheim kunnen bewaren. De film brengt dat allemaal aan het licht.

Nu was ik daar nooit bij, in New York. Ik stel me zo voor dat je daar leeft zoals in Donnie Brasco of Goodfellas. Nee, niet in een bende of de politie, want dat was nou juist die overdrijving. Je leeft daar min of meer zoals wij hier in De Laar West, maar dan zoals ze zich daar De Laar West of Palermo voorstellen. Ze zijn daar nooit geweest maar alle namen ademen daar Europa. Ze projecteren het daar allemaal op de film. Zelfs als ze aan hun vrouw zouden uitleggen dat ze op Eerste Kerstdag een aanbod van een crimineel kregen dat ze niet konden weigeren zou die vrouw meteen aan de Godfather denken.

Surprise party

Jullie waren zo makkelijk. Ik hoefde niets te doen. En toen waren jullie er. Ik had anders ook graag gelopen, en dat kan nog steeds. Ach jongens, er is zo weinig voor nodig. Een route, dat wel. Je kunt wel dwalen, je kunt struinen, je kunt zo veel. Met een route hoef je niet na te denken, je loopt lekker als een kip zonder kop en je bereikt je doel. Breekt de pleuris uit omdat je een bordje hebt gemist dan is dat ook weer lachen.

Het is weer anders als je dat lachen kunt delen. Of als ik - o binnenpretje - zie hoe je hard door mijn vogelzangapp heen praat die feilloos homo sapiens aangeeft. Jullie waren ook in staat om niet te wandelen of fietsen waardoor we ergens aten met of zonder wespen en in essentie zit het woord eten als je het maar wil zien. Je praatte uitgebreid over het terugbrengen van alles tot al tot a dat was lachen. Ik kwam naar je toegefietst en je was er gewoon. En je was er op je kamer, weinig van je gezien die dagen, je dicht in de buurt geweten.

Vaak vertelde ik mezelf dat ik ver weg in een grot wilde wonen. Beetje gras eten. Ik zou me zo ontstellend gaan vervelen dat ik dan eindelijk pas echt zou verlangen en weten wat dat voor mij kon zijn. Daarom verlangde ik zo naar vakantie. Ik zat midden tussen jullie maar mijn liefde voor mijn grenzen won het feilloos. Was ik de prooi toen jullie me appten en de data volliepen? Die droom moet nog ergens zijn dat ik mezelf tegenkom en er genoeg van heb. Ergens is die droom er al en het kan goed zijn dat jullie dit ergens al wisten.